శ్రీ వరలక్ష్మీ వ్రతకల్పం

Sri Varalakshmi Vrata Kalpam-శ్రీ వరలక్ష్మీ వ్రతకల్పం

అర్ధముతో కూడిన పూజా విధానం

శ్రీ వరలక్ష్మీ వ్రత౦ ప్రారంభం:  ముందుగా పూర్వాంగం మరియు పసుపు గణపతి పూజ చేయవలను

పూర్వాంగం 

శ్రీమహాగణాధిపతయే నమః | 

శ్రీ గురుభ్యో నమః | 

హరిః ఓమ్ |

శుచిః —

అపవిత్రః పవిత్రో వా సర్వావస్థాం గతోఽపి వా | యః స్మరేత్ పుండరీకాక్షం స బాహ్యాభ్యంతరః శుచిః || పుండరీకాక్ష పుండరీకాక్ష పుండరీకాక్షాయ నమః ||

ప్రార్థనా —

శుక్లాంబరధరం విష్ణుం శశివర్ణం చతుర్భుజమ్ | 

ప్రసన్నవదనం ధ్యాయేత్ సర్వవిఘ్నోపశాంతయే ||

అగజానన పద్మార్కం గజాననమహర్నిశమ్ | 

అనేకదం తం భక్తానాం ఏకదంతముపాస్మహే ||

దే॒వీం వాచ॑మజనయంత దే॒వాస్తాం వి॒శ్వరూ॑పాః ప॒శవో॑ వదన్తి |
సా నో॑ మ॒న్ద్రేష॑మూర్జం॒ దుహానా ధే॒నుర్వాగ॒స్మానుప॒ సుష్టు॒తైతు ||

యః శివో నామ రూపాభ్యాం యా దేవీ సర్వమంగళా |

తయోః సంస్మరణాన్నీత్యం సర్వదా జయ మంగళమ్ ||

పైన ఉన్న ప్రతీ శ్లోకానికి తాత్పర్యం/అర్థం ఈ క్రింద వివరముగా చూడగలరు.

శ్రీమహాగణాధిపతయే నమః | 

శ్రీ గురుభ్యో నమః | 

హరిః ఓమ్ |

ఇది శుభప్రదమైన మంగళ వచనం. మనస్సును ప్రశాంత పరచడానికి, దైవచింతనతో కూడిన సత్కార్యాలను ప్రారంభించడానికి దీనిని ఉచ్ఛరిస్తారు.

శ్రీమహాధిపతయే నమః: విఘ్నాలను తొలగించే మరియు గణములకు అధిపతి అయిన ఆ మహాగణపతికి (వినాయకుడికి) నా నమస్కారములు.

మొదటగ, ఏ పనైనా నిర్విఘ్నంగా (ఎలాంటి ఆటంకాలు లేకుండా) సాగాలని మొదటగా వినాయకుడిని ప్రార్థించడం మన సనాతన సంప్రదాయం.

శ్రీ గురుభ్యో నమః: నన్ను నడిపించే గురువులకు, గురు పరంపరకు నా నమస్కారములు.

తరువాత, మనకు జ్ఞానాన్ని ప్రసాదించి, అజ్ఞానమనే చీకటి నుండి వెలుగు వైపు నడిపించే గురువులను స్మరించుకుంటూ కృతజ్ఞతలు తెలుపుతున్నాం. 

హరిః ఓమ్: సకల పాపాలను హరించే ఆ పరమాత్మునికి (హరికి), సృష్టికి మూలమైన ప్రణవ నాదానికి (ఓంకారానికి) వందనం.

 

పూజా విధానంలో అత్యంత ముఖ్యమైన ఆచమనం/శుద్ధి ప్రక్రియలో ఈ (శుచిః) శ్లోకాన్ని పఠిస్తారు.

శుచిః —

అపవిత్రః పవిత్రో వా సర్వావస్థాం గతోఽపి వా | యః స్మరేత్ పుండరీకాక్షం స బాహ్యాభ్యంతరః శుచిః || పుండరీకాక్ష పుండరీకాక్ష పుండరీకాక్షాయ నమః ||

అపవిత్రః: "అపవిత్రమైన వ్యక్తి", "శూచి లేని వ్యక్తి " లేదా "బాహ్యంగా/మానసికంగా అపవిత్ర స్థితిలో ఉన్న వ్యక్తి".
వా: లేదా
పవిత్రో (పవిత్రః): పవిత్రమైన వ్యక్తి, శుద్ధిగా ఉన్న వ్యక్తి లేదా నిర్మలమైన స్థితిలో ఉన్న వ్యక్తి.
సర్వావస్థాం (సర్వ + అవస్థాం):
సర్వ: అన్ని / సమస్త
అవస్థాం: స్థితులు / పరిస్థితులు / దశలు
గతోఽపి (గతః + అపి):
గతః:  పొందినవ్యక్తైనప్పటికీ / పొంది
అపి: కూడా
వా: లేదా
యః: ఎవరైతే
స్మరేత్: స్మరిస్తారో, ధ్యానిస్తారో లేదా మనస్సులో తలుచుకుంటారో
పుండరీకాక్షం (పుండరీక + అక్షం):
పుండరీక: తెల్లని తామర పువ్వు
అక్షం (అక్షి): కన్నులు
స (సః): అతను లేదా ఆ మనిషి
బాహ్యాభ్యంతరః(బాహ్య + అభ్యంతరః):
బాహ్య: బయటి లేదా శరీరపరమైన
అభ్యంతరః: లోపలి లేదా మనస్సు/ఆత్మ పరమైన
శుచిః: పవిత్రత, శుభ్రత లేదా పరిశుద్ధమైన స్థితి
పుండరీకాక్ష(పుండరీక + అక్ష):
పుండరీక: తెల్లని తామర పువ్వు
అక్ష: కన్నులు కలవాడు
పుండరీకాక్షాయ(పుండరీకాక్ష + ఆయ): 
పుండరీక: తెల్లని తామర పువ్వు
ఆయ: కొరకు / కొరికే / కొరకుగా, కై
నమః: నమస్కారము లేదా ప్రణామము
అపవిత్రః పవిత్రో వా: మనం బాహ్యంగా స్నానం చేయకపోయినా లేదా ఏదైనా అపవిత్ర స్థితిలో ఉన్నా...
సర్వావస్థాం గతోఽపి వా: శారీరకంగా లేదా మానసికంగా ఎలాంటి పరిస్థితులలో ఉన్నప్పటికీ...
యః స్మరేత్ పుండరీకాక్షం: పుండరీకాక్షుడైన ఆ శ్రీహరిని భక్తితో తలుచుకుంటే చాలు...
స బాహ్యాభ్యంతరః శుచిః: అటు శరీరం, ఇటు మనస్సు రెండూ తక్షణమే పరమ పవిత్రంగా మారుతాయి.

మూడు సార్లు "పుండరీకాక్ష" అని పలకడం ద్వారా బాహ్య, అభ్యంతర (అంతర్గత) మరియు మానసిక త్రివిధ అపవిత్రతలు తొలగిపోతాయి.

ఒక మనిషి అపవిత్రంగా ఉన్నా, పవిత్రంగా ఉన్నా లేదా ఎలాంటి స్థితిలో (పరిస్థితిలో) ఉన్నప్పటికీ... ఎవరైతే ఆ తామర రేకుల వంటి కన్నులు గల శ్రీమహావిష్ణువును (పుండరీకాక్షుడిని) మనస్ఫూర్తిగా స్మరిస్తారో, వారు బాహ్యంగానూ (శరీరపరంగా) మరియు అంతరంగికంగానూ (మనస్సు పరంగా) సంపూర్ణంగా పవిత్రులవుతారు.

ప్రార్థనా —

శుక్లాంబరధరం విష్ణుం శశివర్ణం చతుర్భుజమ్ | 

ప్రసన్నవదనం ధ్యాయేత్ సర్వవిఘ్నోపశాంతయే ||

అగజానన పద్మార్కం గజాననమహర్నిశమ్ | 

అనేకదం తం భక్తానాం ఏకదంతముపాస్మహే ||

ఇవి విఘ్నాలను తొలగించే వినాయకుడిని (గణపతిని) ప్రార్థిస్తూ పూజా ప్రారంభంలో చదివే పరమ పవిత్రమైన శ్లోకాలు.

శుక్లాంబరధరం (శుక్ల + అంబర + ధరమ్):

శుక్ల: తెల్లని.

అంబర: వస్త్రము.

ధరమ్: ధరించినవానిని.

విష్ణుం: సర్వవ్యాపి అయినవారు లేదా ఈ సృష్టిలోని అణువణువునా నిండి ఉన్నవారు.

శశివర్ణం(శశి + వర్ణమ్):

శశి: చంద్రుడు.

వర్ణమ్: రంగు/కాంతి కలిగినవారు.

చతుర్భుజమ్(చతుః + భుజమ్): 

చతుః: నాలుగు.

భుజమ్: చేతులు.

ప్రసన్నవదనం(ప్రసన్న + వదనమ్):

ప్రసన్న: నిర్మలమైన, ఆనందకరమైన లేదా చిరునవ్వుతో కూడిన.

వదనమ్: ముఖము.

ధ్యాయేత్: ధ్యానం చేయవలెను, మనస్సులో తలుచుకోవలెను లేదా ఏకాగ్రతతో స్మరించవలెను.

సర్వవిఘ్నోపశాంతయే(సర్వ: + విఘ్న: + ఉపశాంతయే:)

సర్వ: అన్ని రకాల.

విఘ్న: ఆటంకాలు, అడ్డంకులు లేదా విఘ్నాలు.

ఉపశాంతయే: తొలగిపోవుట కొరకు లేదా శాంతించుట కొరకు.

అగజానన(అగజః + ఆననః): 

అగజః: పార్వతీదేవి.

ఆననః: ముఖము.

పద్మార్కం(పద్మ + అర్కమ్):

పద్మ: తామర పువ్వు.

అర్కమ్: సూర్యుడు.

గజాననమహర్నిశమ్(గజ + ఆననమ్+అహః + నిశమ్)

గజ: ఏనుగు

ఆననమ్: ముఖము కలిగిన.

అహః: పగలు.

నిశమ్: రాత్రి.

అనేకదం(అనేక + దమ్)

అనేక: చాలా లేదా లెక్కలేనన్ని.

దమ్: ఇచ్చువారు లేదా ప్రసాదించువారు.

తం: ఆయనను లేదా అట్టి వానిని.

భక్తానాం: భక్తుల యొక్క లేదా భక్తులకు.

ఏకదంతముపాస్మహే(ఏక + దంతమ్+ఉపాస్మహే)

ఏక: ఒక్కటే.

దంతమ్: దంతము కలిగిన వానిని.

ఉపాస్మహే:మేము ఉపాసిస్తున్నాము" లేదా "మనస్ఫూర్తిగా సేవిస్తున్నాము / ప్రార్థిస్తున్నాము.

శుక్లాంబరధరం: తెల్లని వస్త్రాలు ధరించినవారు.
విష్ణుం: అంతటా వ్యాపించి ఉన్నవారు.
శశివర్ణం: చంద్రుని వంటి ప్రశాంతమైన/తెల్లని కాంతి కలవారు.
చతుర్భుజమ్: నాలుగు చేతులు ఉన్నవారు.
ప్రసన్నవదనం: చిరునవ్వుతో కూడిన ప్రసన్నమైన ముఖం కలవారు.
ధ్యాయేత్ సర్వవిఘ్నోపశాంతయే: మన పనులన్నింటిలో విఘ్నాలు శాంతించడానికి (తొలగడానికి) అట్టి రూపమును ధ్యానించాలి.
అగజానన పద్మార్కం: 'అగజ' అంటే పార్వతీదేవి. ఆమె ముఖమనే పద్మానికి సూర్యుని వంటివారు ('అర్కం' అంటే సూర్యుడు). 
గజాననం మహర్నిశమ్: ఏనుగు ముఖం గల ఆ స్వామిని అహర్నిశలు (రాత్రి పగలు) ధ్యానిస్తాను. 
అనేకదం తం భక్తానాం: భక్తులకు అనేక రకాల వరాలను, శుభాలను ఇచ్చేవారు. 
ఏకదంత ముపాస్మహే: ఒకే ఒక దంతం కలిగిన ఆ ఏకదంతుడిని ఆరాధిస్తున్నాను.

తెల్లని వస్త్రములు ధరించినవాడు, సర్వవ్యాపి అయినవాడు, చంద్రుని వంటి తెల్లని ప్రకాశవంతమైన రంగు కలవాడు, నాలుగు చేతులు కలిగినవాడు మరియు ఎల్లప్పుడూ ప్రసన్నమైన ముఖముతో ఉండే ఆ స్వామిని అన్ని రకాల ఆటంకాలు (విఘ్నాలు) తొలగిపోవడానికి మనస్ఫూర్తిగా ధ్యానించాలి. పార్వతీదేవి ముఖమనే పద్మానికి సూర్యుని వంటివాడు (సూర్యుడిని చూసి పద్మం వికసించినట్లు, వినాయకుడిని చూసి పార్వతి ముఖం ఆనందంతో వికసిస్తుంది), ఏనుగు ముఖము కలిగినవాడు, భక్తుల కోరిన కోర్కెలను అనేకముగా ప్రసాదించేవాడు అయిన ఆ ఏకదంతుడిని (ఒకే దంతము గల గణనాథుడిని) నేను రాత్రింబగళ్లు (ఎల్లప్పుడూ) ఉపాసిస్తున్నాను/ప్రార్థిస్తున్నాను.

దే॒వీం వాచ॑మజనయంత దే॒వాస్తాం వి॒శ్వరూ॑పాః ప॒శవో॑ వదన్తి |
సా నో॑ మ॒న్ద్రేష॑మూర్జం॒ దుహానా ధే॒నుర్వాగ॒స్మానుప॒ సుష్టు॒తైతు ||

ఈ మంత్రం కేవలం ఒక ప్రార్థన మాత్రమే కాదు. విశ్వంలో ధ్వని యొక్క ప్రాధాన్యతను తెలిపే అద్భుతమైన వేద మంత్రం. మనం మాట్లాడే ప్రతి మంచి మాట వెనుక, ప్రకృతిలోని ప్రతి ధ్వని వెనుక ఉన్న దైవిక శక్తిని ఈ శ్లోకం మనకు గుర్తుచేస్తుంది.

దే॒వీం: ప్రకాశవంతమైన, దివ్యమైన శక్తి కలిగిన లేదా దైవికమైన.
వాచ॑మజనయంత (వాచమ్ + అజనయంత):
వాచమ్: వాక్కును (భాషను / మాటను).
అజనయంత: సృష్టించారు లేదా ప్రకటించారు.
దే॒వాస్తాం (దేవాః + తామ్):
దేవాః: దేవతలు.
తామ్: అటువంటి ఆ.
వి॒శ్వరూ॑పాః (విశ్వ + రూపాః):
విశ్వ: విశ్వంలోని లేదా సమస్తమైన / రకరకాల.
రూపాః: రూపములు కలది.
ప॒శవో॑: సమస్త ప్రాణులు.
వదన్తి: పలుకుతున్నారు, ఉచ్చరిస్తున్నారు లేదా ధ్వని రూపంలో వ్యక్తపరుస్తున్నారు.
సా(సా: ): ఆమె లేదా అట్టి ఆ దేవి.
నో॑(నః): మనకు లేదా మాకు.
మ॒న్ద్రేష॑మూర్జం॒ (మంద్రా + ఇషమ్ + ఊర్జమ్):
మంద్రా (మ॒న్ద్రా): మనస్సుకు ఆనందాన్ని, ఆహ్లాదాన్ని, ప్రశాంతతను ఇచ్చేది.
ఇషమ్ (ఇష॑మ్): అన్నమును, ఆహారాన్ని, లేదా ఐశ్వర్యాన్ని.
ఊర్జమ్ (ఊర్జం॒): శారీరక, మానసిక శక్తిని, బలమును, తేజాన్ని.
దుహానా: పితుకుతూ లేదా కామధేనువు వలె సమృద్ధిగా ప్రసాదిస్తూ / కురిపిస్తూ.
ధే॒నుర్వాగ॒స్మానుప॒ (ధేనుః + వాక్ + అస్మాన్ + ఉప): 
ధేనుః (ధే॒నుః): ఆవు / కామధేనువు.
వాక్ (వాగ్): వాక్కు / మాట / వాగ్దేవి.
అస్మాన్ (అ॒స్మాన్): మనలను / మన వైపుకు.
ఉప (ఉప॒): సమీపమునకు.
సుష్టు॒తైతు (సుష్టుతా + ఐతు): 
సుష్టుతా (సుష్టు॒తా): మన చేత చక్కగా, పవిత్రమైన మనస్సుతో స్తుతించబడినదై.
ఐతు (ఐతు॑): వచ్చుగాక / అనుగ్రహించుగాక.

దేవాః: దేవతలు.
దేవీం వాచమ్: దివ్యమైన వాక్కును (భాషను).
అజనయంత: సృష్టించారు (ప్రకటించారు).
తామ్: అటువంటి వాక్కును.
విశ్వరూపాః: నానా రూపాలలో (పశుపక్ష్యాదుల ధ్వనులుగా, మనుషుల మాటలుగా).
పశవః వదంతి: సమస్త ప్రాణులు పలుకుతున్నారు.
మంద్రా: మనస్సుకు ఆనందాన్ని, ప్రశాంతతను ఇచ్చేది.
ధేనుః: కోర్కెలు తీర్చే కామధేనువు వంటిది.
సా వాక్: ఆ వాగ్దేవి.
నః: మనకు.
ఇషమ్ ఊర్జమ్: అన్నాన్ని (ఆహారాన్ని) మరియు అమితమైన బలాన్ని (శక్తిని).
దుహానా: ప్రసాదించుగాక.
సుష్టుతా (సతీ): మనచేత చక్కగా స్తుతించబడినదై.
అస్మాన్ ఉప ఐతు: మనలను అనుగ్రహించుటకు మన చెంతకు చేరుగాక (మన నాలుకపై వసించుగాక).

దేవతలు దేనినైతే దివ్యమైన శక్తిగా సృష్టించారో, విశ్వంలోని సమస్త ప్రాణులు (పశువులు, పక్షులు, మనుషులు) రకరకాల రూపాల్లో దేనినైతే పలుకుతున్నారో... ఆ వాగ్దేవి (మాటకు అధిదేవత) మనపై కరుణించుగాక! కోరిన కోర్కెలు తీర్చే పవిత్రమైన గోవు (కామధేనువు) మనకు పాలు ఇచ్చునట్లుగా, ప్రశాంతతను ఇచ్చే ఆ వాగ్దేవి మనకు నిరంతరం అన్నాన్ని (ఆహారాన్ని), అమితమైన శారీరక, మానసిక బలాన్ని ప్రసాదించుగాక. మనం చేసే ఈ ప్రార్థనల వల్ల ఆ తల్లి సంప్రీతురాలై ఎల్లప్పుడూ మన నాలుకపైనే వసించుగాక!

యః శివో నామ రూపాభ్యాం యా దేవీ సర్వమంగళా |

తయోః సంస్మరణాన్నీత్యం సర్వదా జయ మంగళమ్ ||

యః: ఎవరైతే.

శివః / శివో:  మంగళప్రదుడు, శుభములను ఇచ్చేవాడు లేదా పరమశివుడు

నామ: పేరు లేదా నామము

రూపాభ్యాం(రూప + భ్యామ్): 

 రూప: రూపము

భ్యామ్: రెండింటి చేత లేదా భయముల నుండి లేదా భయముల చేత రెండింటి చేత

యా:  ఎవరైతే లేదా ఏదైతే

దేవీ: ప్రకాశించే శక్తి, జగన్మాత లేదా దివ్యమైన అమ్మవారు 

సర్వమంగళా(సర్వ + మంగళా): 

సర్వ: సమస్తమైన / అన్ని రకాల

మంగళా: శుభములను, శ్రేయస్సును కలిగి ఉండేది/ఇచ్చేది

తయోః: ఆ ఇద్దరి యొక్క లేదా ఆ ఇద్దరి యందు

సంస్మరణాన్నీత్యం (సంస్మరణాత్ + నిత్యమ్):

సంస్మరణాత్ (సంస్మరణాత్): బాగుగా, నిరంతరంగా స్మరించడం వలన

నిత్యమ్ (నిత్యం): ఎల్లప్పుడు / నిరంతరం

సర్వదా: అన్ని వేళలా, ఎల్లప్పుడూ లేదా అన్ని సమయములలో 

జయ: విజయము, గెలుపు లేదా ఆధిపత్యం/అభ్యుదయం

మంగళమ్: శుభము, క్షేమము, శ్రేయస్సు లేదా పాపాలను నశింపజేసే పవిత్రత

యః: ఎవరైతే 

నామ రూపాభ్యామ్: పేరు మరియు రూపముల చేత 

శివః: మంగళప్రదుడైన శివుడో 

యా: ఎవరైతే 

దేవీ: దివ్యమైన దేవియో

సర్వమంగళా: సర్వ మంగళాలను ప్రసాదించే పార్వతీదేవియో

తయోః: ఆ ఉమామహేశ్వరుల (శివపార్వతుల) యొక్క

సంస్మరణాత్: నిరంతర స్మరణ వలన (ధ్యానించడం వలన)

నిత్యమ్: ఎల్లప్పుడూ

సర్వదా: అన్ని వేళలా

జయ మంగళమ్: జయము మరియు శుభము (మంగళము) కలుగుతాయి.

నామ రూపాల చేత ఎవరు మంగళస్వరూపుడైన శివుడో, ఎవరైతే సర్వ మంగళాలను ప్రసాదించే పార్వతీదేవియో... అటువంటి ఉమామహేశ్వరులను ఎల్లప్పుడూ స్మరించడం వలన సర్వదా విజయం, శుభం కలుగుతాయి.